English 101

Back to Basics: Phát âm

28/12/2018

Các tài liệu dạy cách phát âm thì có rất nhiều rồi, chắc ai cũng biết rồi. Mình sẽ nói về những gì mà có thể bạn chưa biết.

Lí do là bởi vì mình thích phát âm. Hồi nhỏ mình ngọng líu ngọng lô đến tận năm lớp 3, luyện tập mãi mới nói đúng được. Nhưng cũng vì đấy mà mình thích luyện nói, luyện giọng. Vì là sở thích nên mình cũng tự tìm kha khá nguồn học phát âm, cả sách cả trên mạng, thấy diễn viên ca sĩ nào giọng hay thì mình bắt chước.

Cũng có một sự kiện như thế này, là mình gặp anh Thanh lúc mình làm ở trung tâm tiếng Anh khoảng 3 năm trước. Anh ấy bây giờ là huấn luyện viên game LOL nổi tiếng rồi. Lúc ấy anh ấy từ Sài Gòn ra Hà Nội để học tiếng Anh. Rồi anh chat với mình khá nhiều về phát âm tiếng Anh, về cơ chế vật lý của việc tạo ra âm thanh thế nào. Ôi anh ấy là một người có tư duy phân tích đỉnh vô cùng và còn rất chăm chỉ nữa. Sau dạo ấy thì mình biết thêm nhiều thứ hay ho về phát âm.

Bạn có thể hình dung là tiếng Anh và tiếng Việt là 2 thể loại nhạc khác nhau và có một số quy tắc ngầm khác nhau.

Có thể bạn nói được các âm trơn tru rồi nhưng nghe vẫn có nét Vinglish thì có thể là vì bạn áp dụng quy tắc ngầm của tiếng Việt vào tiếng Anh. Hiểu nôm na là bạn hát Rolling in the deep theo phong cách Bèo dạt mây trôi ý. Dưới đây là một số thứ mà mình nghĩ sẽ hữu dụng khi học Phát âm.

Học âm, học từ

Mục tiêu thứ nhất khi học Pronunciation là nhìn phiên âm đọc được đúng gần như loa đọc, âm đúng, trọng âm đúng.

Mục tiêu thứ hai là nghe một từ tiếng Anh bất kỳ  thì đoán được phiên âm.

Bảng 44 âm là quan trọng nhất, các âm khó thì xem Rachel’s English, Dan Hauer.

Để phân biệt hai âm gần giống nhau, ví dụ /p/ và /b/ thì bạn search từ khoá minimal pairs p b. Minimal pairs chính là các cặp từ ví dụ như cup – cuđược đọc liền nhau để mình luyện tai nghe được sự khác nhau giữa hai âm. 

Một điều mình học được từ kinh nghiệm dạy phát âm là, nhiều anh chị trung tuổi khi tập phát âm thì cơ miệng sẽ bị cứng hơn đôi chút so với các bạn 9x, 10x. Có khi các bạn trẻ tập một lúc là nói được 1 âm mới, nhưng các anh chị tập cả buổi vẫn chưa nói được. Vậy thì những lúc rảnh rỗi mọi người có thể học cách thả lỏng cơ miệng thì phát âm cũng sẽ mềm mại, dễ dàng hơn. Hướng dẫn cách thả lỏng miệng thì xem clip này.

Pro-tip: Trọng âm

Trong tiếng Việt chỉ có 1 âm tiết nên không có khái niệm trọng âm. Cái này dẫn đến một lỗi phổ biến là nói đều đều, không có trọng âm từ.

Còn trong tiếng Anh, dù có 2 hay 4 âm thì cũng chỉ có 1 âm nhận trọng âm, được đọc to nhất, cao nhất và dài nhất. Âm không nhận trọng âm thì cần đọc bé đi, lướt qua. Khi đọc trọng âm, bạn sẽ thấy cần đọc lên và xuống. Như kiểu thêm dấu sắc vào nửa đầu, dấu huyền vào nửa sau ý.

Như trong Rachel’s English, mỗi một âm cô ấy đều dạy 2 cách đọc, stressed (khi nhận trọng âm) và unstressed (khi không nhận trọng âm). Ví dụ về âm /e/ này. Âm /e/ trong từ said khác một chút với từ employ.

Có nhiều khi người ta đọc sai âm của từ nhưng đọc đúng trọng âm thì người nghe vẫn hiểu được.

Học nói một cụm từ

Học cách nối âm là học cách nói liền các từ trong một cụm. Nếu luyện hơi dài hơn, các từ trong cụm từ sẽ tự luyến vào nhau, nghe Tây hơn. Một số bài tập luyện hơi ở đây.

Học nói cả câu

Ngắt nghỉ ở đâu. Biết ngữ pháp để biết đặt dấu gạch chéo ở đâu. Phân tích câu. Dừng ở đâu. Nối ở đâu. Lên xuống giọng ở đâu. Xem clip Benjamin Franklin của Rachel để học cách phân tích câu.

Chỉ cần nghe mình tự đặt được dấu và đọc theo được. Vừa nghe mình vừa tưởng tượng, như nghe nhạc ý. Ngắt nghỉ, nhấn nhá vào đâu. Nghe nhiều bài nào thì hát được bài đấy. Phát âm cũng vậy. Nghe nhiều và phân tích được thì sẽ nói được.

Chúc các bạn học vui!

You Might Also Like

No Comments

Leave a Reply